خرما میوه یکی از درختان مناطق گرمسیری به نام نخل است انواع خرما به لحاظ شرایط و کیفیت از تنوع بالایی برخوردار هستند به شکلی که هر کس می تواند نسبت به ذائقه خود نوع مناسب آن را تهیه و خریداری نمایند.
درخت نخل چند ساله قامتی بلند دارد به شکلی که ممکن است ارتفاع آن به 20 متر هم برسد و شاخه یا میوه های آن به صورت خوشه ای در قسمت انتهایی درخت رشد می کند به طوریکه از دور مثل سر نخل جلوه گر می شود.
خیلی از پرورش دهندگان نخل خرما معتقدند که قسمت انتهایی نخل یا جایی که شاخه ها و میوه نخ بر روی آن رشد می کند مثل سر نخل عمل می کند و در صورت خشک شدن این بخش، نخل به صورت ایستاده می میرد.
آشنایی با انواع مدل خرما
خرما یک میوه گرمسیری است که از نظر ظاهری تقریباً بیضی شکل و کوچک است پوستی نازک دارد که در زیر آن بافت اصلی خرما قرار می گیرد و در زیر بافت خرما هم هسته ای سخت و بیضی شکل قرار دارد که در طب سنتی استفاده از آسیاب شده آن را برای سلامتی مفید ارزیابی می کنند.
میوه نرسیده خرما با نام خارک یا خرک شناخته می شود. خارک یا خرک از نظر لغوی به معنای خرمایی است که یک مرحله با رسیدگی کامل فاصله دارد.
میوه خرما در بین عرب ها با نام رطب شناخته می شود، هرچند بعضی از افراد معتقدند که رطب مرحله قبل از رسیدگی کامل خرما است و در این مرحله بافت داخلی خرما رطوبت نسبتا بیشتری دارد و اما قند کمتری نسبت به خرمای کامل و رسیده دارد.
خرما میوه ای گرمسیری با طبع بسیار گرم است که سرشار از فیبر و انواع مواد معدنی و ویتامین ها می باشد و مصرف آن می تواند برای برطرف کردن مشکلات قلبی، رفع یبوست، اختلالات روده، کم خونی، اختلالات جنسی، اسهال، سرطان دستگاه گوارشی و بسیاری دیگر از امراض و اختلالات جسمی بسیار مفید باشد.
به طور کلی انواع خرما ها از لحاظ ساختار و ویژگی ها به سه دسته خرمای تر، خرمای نیمه خشک خرمای خشک تقسیم می شوند.
به طور معمول ساختار خرما های خشک و نیمه خشک امکان نگهداری و حفظ آن ها را در دمای محیط فراهم می کند در حالی که امکان نگهداری خرمای تر فقط در یخچال وجود دارد و اگر خرمایی تر در دمای محیط قرار گیرد ممکن است به سرعت فاسد شده و از بین برود.
درخت نخل یکی از قدیمی ترین درختان میوه ای است که به وسیله انسان پرورش داده شده است این نوع درخت قدمت 7000 ساله داشته و از تنوع بالای برخوردار است به شکلی که محصول و میوه همه گونه های مختلف آن مصرف خوراکی ندارد و فقط در حدود 200 تا 400 گونه برای مصرف خوراکی و فروش در بازار عرضه می شود.
در سراسر جهان بیش از ۲ الی ۳ هزار گونه مختلف خرما وجود دارد. که ما در اینجا به 30 مورد آن اشاره میکنیم ، صادرات خرما یکی از تجارتهای پر درآمد است. ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خرما در دنیاست و جزو پنج کشور اول صادرکننده خرماست . پس یکی از اصلیترین و مهمترین مراحل صادرات خرما آشنایی با تامین کنندگان خرمای صادراتی است. زیرا آشنایی با زیرساختهای تامین کنندگان صادراتی مناسب میتواند تاثیرات بسیار زیادی بر میزان فروش و سودآوری شما داشته باشد.
در ادامه برای آشنایی بیشتر به برخی از گونه های شناخته شده تر و پرمصرف خرما و انواع مدل خرما به اختصار اشاره می شود.
خرمای مضافتی
خرمای مضافتی یکی از انواع مدل خرما مرغوب و با کیفیت ترین خرما های موجود در بازار است که خاستگاه و محل کاشت آن استان کرمان می باشد. خرمای مضافتی ظاهری زیبا و خوش رنگ دارد به شکلی که پوست یک دست و قهوه ای تیره و مایل به مشکی آن به شکل یکنواخت بافت نرم و گوشتی و پر از شیره آن را احاطه می کند.
بافت نرم ، گوشتی و پر از شیره این نوع خرما باعث شده است تا به عنوان بهترین خرمای میان وعده مورد استفاده قرار گیرد. همانطور که گفته شد محل کاشت و خاستگاه این نوع خرما در ایران، استان کرمان و به خصوص شهر بم است.
از ویژگی های خرمای مضافتی به عنوان یک خرمای لاکچری و خوشمزه می توان به مواردی مانند پوست سیاه، یک دست و نازک، طعم بسیار شیرین و بافت پر شیره اشاره کرد. از ویژگی های منحصر به فرد خرمای مضافتی آن است که نسبت به خرماهای دیگر آهن بیشتری دارد و این آهن می تواند برای رشد مو بسیار مفید باشد.
خرمای ربی
خرمای ربی یکی دیگر از انواع مدل خرما های پرمصرف است که طرفداران خاص خود را دارد، این نوع خرما کشیده و بلند است، بافت و گوشتی نرم دارد که به هسته می چسبد و با پوستی چروکیده و به رنگ سیاه مایل به قرمز احاطه می شود.
معمولاً خرمای ربی به صورت رسیده کامل برداشت می شود این نوع خرما سرشار از فروکتوز و لاکتوز است که مصرف آن برای افراد مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا می تواند بسیار مفید باشد.
خرما خاصویی
خرما خاصویی یکی دیگر از خرما های پرطرفدار است که از تنوع بالایی برخوردار می باشد. از نظر ظاهری خرمای خاصویی رنگ قهوه ای روشن و مایل به طلایی و ظاهری نسبتا گرد دارد که با پوستی چروک شبیه به بامیه پوشیده شده است.
خرمای خاصویی یکی از مرغوب ترین خرماهای منطقه بوشهر است که علی رغم ظاهر چروکیده، دارای طعم منحصر به فرد و با کیفیتی است از انواع خرما های خاصویی می توان به مواردی مانند خرمای مجعول و منسی اشاره کرد.
خرمای خشک
خرمای خشک یکی دیگر از انواع متنوع خرما است که پس از برداشت از درخت باید فرآوری و آماده شود.
به عبارت دیگر خرمای خشک در زمان چیدن از درخت بافتی خیس دارد که باید به صورت طبیعی با استفاده از روش های مختلف خشک کردن مثل قرار دادن در آفتاب، آب موجود در آن تبخیر شود تا بافتی خشک و خوشمزه پیدا کرده و به عنوان تنقلات قابلیت مصرف داشته باشد.
خرما خارک
خرما خارک به خرمایی گفته می شود که در مرحله ای از رسیدگی از درخت چیده می شود که آن مرحله پایان فرایند رسیدن محصول نیست و خرما به طور کامل نرسیده است.
زود چیدن خرما خارک از درخت باعث می شود که خرما شیرینی کمتری نسبت به خرما های رسیده داشته باشد به شکلی که طعم آن معمولا گس بوده و ممکن است مورد پسند ذائقه های مختلف نباشد. اما در شرایط گس بودن مزه این نوع خرما، امتحان کردن مزه آن می تواند برای دوستداران خرما لذت بخش باشد.
خرما پیارم
خرما پیارم یکی دیگر از انواع خرما پرطرفدار و با کیفیت است اندازه ای کشیده، بلند و نیمه خشک دارد رنگ آن قهوه ای متمایل به سیاه است. این نوع خرما پوستی نازک و تیره دارد که به گوشت و بافت خرما می چسبید.
خرمای پیارم طعمی شیرین و لذیذ دارد به شکلی که می تواند افراد خرما دوست را بعد از یک بار امتحان به سوی خود جذب کند.
سابقه نگهداری و پرورش خرما پیارم به 6000 سال قبل از میلاد مسیح می رسد و این نوع خرما به عنوان یکی از محصولات قدیمی مناطق حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه شناخته می شود.
هرچند خرمای پیارم را می توان به تنهایی مصرف نمود و از طعم آن لذت برد اما این نوع خرما رطوبت کمی دارد و فقط با نگهداری آن در ظروف دربسته می توان ماندگاری آن را افزایش داد. از خرمای پیارم به صورت مکمل و برای شیرین کردن غلات صبحگاهی، پودینگ، نان، کیک و کلوچه هم استفاده می شود.
خرمای پیارم از تنوع بالایی برخوردار است و از زیر مجموعه های آن می توان به مواردی مثل خرما پیارم سوپرسلکت، خرمای پیارم سلکت، خرمای پیارم معمولی، خرمای پیارم پستایی یا ارزان و خرمای پیارم بدون هسته اشاره کرد.
همچنین خرمای پیارم براساس محل کاشت هم به مواردی مثل خرما پیارم حاجی آباد، خرما پیارم هرمزگان، خرما پیارم برآفتاب، خرما پیارم سیستان و بلوچستان، خرما پیارم دهستان، خرما پیارم جهرم، خرما پیارم خوزستان، خرما پیارم بوشهر و غیره تقسیم می شود.
خرما استعمران
خرما استعمران یکی از خرما های نیمه خشک است که میزان قند بالایی داشته و انرژی زیادی را در بدن مصرف کننده تولید می کند. خرما استعمران به دلیل تولید انرژی زیاد در بدن افراد مصرف کننده می تواند یک مکمل مناسب برای مصرف ورزشکاران باشد.
این خرما در مناطقی از استان خوزستان به صورت گسترده پرورش داده می شود و طرفداران خاص خود را دارد. خرما استعمران به دلیل بافت نیمه خشکی که دارد از ماندگاری خوبی برخوردار بوده و می تواند به مدت دو سال در شرایط مناسب و با کیفیت برای استفاده و مصرف باقی بماند.
همچنین اگر کسی بخواهد این نوع خرما را به صورت مرطوب تر استفاده کند باید آن را برای مدت کوتاهی در آب بخیسانید تا خرما خیس و مرطوب شده آماده مصرف شود.
خرمای دیری
خرمای دیری یکی از انواع مدل خرما های بومی منطقه بصره عراق است که از آنجا به سایر نقاط جهان منتقل شده است. از نظر ظاهری خرمای دیری شکلی بیضی دارد و هسته مرکزی آن با بافت گوشت نرم خرما پوشیده می شود. رنگ ظاهری این نوع خرما قهوه ای تیره مایل به سیاه است و بافت فیبری ندارد.
همچنین این نوع خرما از نظر طعم نسبت به خرمای مد جول شیرینی کمتری دارد و در زمان رسیدگی کامل رنگ ظاهری آن به قهوه ای مایل به طلایی بر می گردد.
خرما برحی
خرما برحی نوعی خرمای نرم و گوشتی و کاملاً شیرین است که به عنوان مکمل در مواد غذایی دیگر هم کاربرد دارد. این نوع خرما به دلیل طعم بسیار شیرینی که دارد به صورت رطب یا خارک برداشت می شود به عبارت دیگر زمانی که رنگ آن زرد است از درخت نخل برداشت می شود و زمانی که این خرما برسد رنگی مایل به قهوه ای روشن پیدا می کند.
خرمای برحی پوستی صاف و ضخیم دارد و ممکن است در سه مرحله رشد طعم و بافتش متفاوت باشد. به عبارت دیگر طعم خرمای برحی در مرحله نیمه رسیده یا خلال ترد و تا حدودی قابض است، در مرحله رطب یا نیمه رسیده مزه آن شیرین شده و قوام خامه ای به خود می گیرد، و در نهایت در مرحله تمر یا رسیدگی کامل، رسیده شده و قهوه ای رنگ می شود.
خرما زاهدی
خرمای زاهدی یکی دیگر از انواع مدل خرما های پرطرفدار و نیمه خشک است که مصرف آن می تواند فیبر، پتاسیم و آنتی اکسیدان های بدن را تامین کند. از ویژگی های بارز خرمای زاهدی رنگ روشن پوست آن است که آن را با خرما های دیگر متفاوت می کند.
این نوع خرما اندازه ای متوسط و بیضی شکلی دارد و بافت و گوشت ضخیم دور هسته آن با پوستی به رنگ قهوه ای روشن احاطه می شود. خرمای زاهدی بیشتر به عنوان مکمل با مواد غذایی دیگر و مغزیجات مصرف دارد.
خرمای کلوته
خرمای کلوته یکی دیگر از انواع مدل خرمای نیمه خشک است که در مناطقی مثل کهنوج، جیرفت و عنبرآباد پرورش داده می شود.
خرمای کلوته از نظر بافت بافت و گوشتی نرم دارد و شیرهای که از آن خارج میشود نسبتا متوسط است.
خرمای کلوته طبع بسیار گرمی دارد و مصرف آن می تواند برای افراد سرد مزاج بسیار مناسب باشد.
خرمای شاهی
خرمای شاهی یکی دیگر از انواع مدل خرما های تر با بافت نرم است که طرفداران خاص خود را داشته و از آن بیشتر برای تهیه شیره خرما استفاده می شود.
این نوع خرما در استان فارس تولید می شود و از نام های دیگر آن می توان به نام های مثل خوره شاوانی و شونی اشاره کرد.
خرمای کبکاب
خرمای کبکاب یکی دیگر از انواع مدل خرما های نیمه خشک است که در مناطق دشتستان و بوشهر پرورش داده می شود. از ویژگی های خرمای کبکاب می توان به پوست ضخیم و شهد یا شیره زیاد آن اشاره نمود.
خرمای کبکاب در زمان کالی و نرسیده بودن طعمی تلخ دارد به شکلی که خوردن آن را برای مصرف کننده سخت می کند.
رنگ ظاهری این نوع خرما در زمان نرسید گی زرد رنگ است و وقتی که رسیده شود رنگ آن به قهوه ای تیره تغییر رنگ می دهد.
خرمای گنتار
خرمای گنتار یکی از خرما های تر و مرطوب است که بیشتر به صورت خارک و رطب مصرف می شود و پرورش دهندگان خرما اجازه نمی دهند این خرما به رسیدگی کامل برسد و آن را به صورت نرسیده و کال در بازار عرضه می کنند.
خرمای خضراوی
یکی دیگر از انواع خرما ها، خرمای خضراوی است که از نظر بافت خرمایی نرم و تر محسوب می شود و به صورت خارک و رطب بیشتر مصرف دارد. خاستگاه این نوع خرما کشور عراق است و از آنجا به ایران منتقل شده است.
خرمای خضراوی از نظر زیر کشت رتبه دوم را در میان خرما های دیگر در این استان خوزستان دارد. از ویژگی های خرمای خضراوی جدا شدن راحت هسته آن است به شکلی که مصرف کننده می تواند به راحتی آن را تناول کند.
خرمای مرداسنگ
خرمای مرداسنگ یکی از خرما های معروف استان کرمان است که چون به شکل گسترده تولید ندارد در دیگر مناطق کشور کمتر شناخته می شود.
این نوع خرما بیشتر در کرمان و سایر نواحی جنوب کشور مصرف می شود. لذا برای آشنایی با این نوع خرما و طعم آن باید به مناطق محل کشت آن مسافرت نمود.
عجوه
عجوه نوعی از خرما است که از لحاظ ساختار می توان آن را ترکیبی از انواع خرمای نرم و خشک به حساب آورد. این نوع خرما مزه شیرین دارد و به سرعت در دهان نرم می شود.
خرمای عجوه از محصولات تولید شده در کشور عربستان سعودی است و در میان عامه مردم محلی به عنوان خرمایی خاص و شفابخش شناخته می شود.
خرمای خلاص
خرمای خلاص یکی از انواع مدل خرما است که وقتی به رسیدگی کامل می رسد عطر کاراملی از آن منتشر می شود. این نوع خرما وقتی تازه باشد حالتی چسناک داشته و در کشورهای عربی بیشتر با قهوه عربی مصرف می شود.
دوستداران خرما، قرار دادن بادام در داخل خرمای خلاص و یا مصرف آن با کنجد را توصیه می کنند.
مدژول
خرمای مدژول یکی دیگر از انواع مدل خرما است که با عنوان ملکه خرما ها هم شناخته می شود.
این نوع خرما بافتی بزرگ و نرم دارد که با داشتن طعم قوی و شیرین از دیگر انواع خرما متفاوت می شود. این نوع خرما بیشتر در آمریکا محبوبیت داشته و از آن برای درست کردن اسموتی ها و شیک ها استفاده می شود.
از ویژگی های خرمای مدژول در دسترس بودن آن در کل طول سال می باشد. این نوع خرما به صورت گسترده در کشور عربستان سعودی کشت و تولید می شود.
خرمای شکری
خرمای شکری یکی دیگر از انواع مدل خرما ها است که به دلیل بافت ترد و شیرین محبوب و پرطرفدار می باشد. این نوع خرما با خواص مغذی و شفابخش خود در میان عامه مردم شناخته می شود.
از ویژگی های خرمای شکری آن است که کلسترول خون را پایین آورده و از پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کند همچنین مصرف این نوع خرما باعث رهایی انسان از خستگی مفرط می شود. خرمای شکری بیشتر در مناطق جنوب ایران و منطقه قصیم عربستان کشت می شود.
خرمای خدری
خرمای خدری یکی از انواع مدل خرمای نیمه خشک است که پوستی چروکیده داشته و با طعم شیرین شناخته می شود. این نوع خرما رنگی قهوه ای دارد و ممکن است در اندازه کوچک یا بزرگ تولید شود.
خرمای خدری به دلیل تر و تازگی و قیمت مناسب طرفداران خاص خود را دارد و به میزان زیاد تولید می شود مصرف این نوع خرما باعث بالا رفتن انرژی بدن می شود.
خرمای ساغای
خرمای ساغای یکی از انواع مدل خرما های تر و تازه و با کیفیت است که در شهر ریاض عربستان کشت می شود رنگ پوست خارجی این نوع خرما قهوه ای است و رنگ قسمت نوک آن متمایل به زرد کمرنگ می باشد.
هرچند پوست خرمای ساغای چروک خورده است اما پوسته، پوسته نمی شود و ظاهر متناسب خرما حفظ می شود.
خرمای صفوی
خرمای صفوی یکی از انواع خرما ها است که بیشتر در شهر مدینه، عربستان سعودی کشت می شود، این نوع خرما رنگ سیاه و طعمی شیرین دارد و بافت گوشتی آن سرشار از ویتامین های مختلف است.
برای این نوع خرما هم خواص شفا بخشی در نظر گرفته می شود. خیلی از مردم محلی اعتقاد دارند که مصرف این نوع خرما با معده خالی باعث از بین رفتن کرم معده می شود.
انبارار
خرمای انبارا یکی از انواع مدل خرما ها است که با ظاهر بزرگ و گوشتی و هسته کوچک شناخته می شود. این نوع خرما پوستی قهوه ای و طعمی شیرین دارد و به عنوان یکی از گران ترین خرما های جهان شناخته می شود.
همانطور که گفته شد خرما به عنوان میوه گرمسیری از تنوع زیادی برخوردار است به شکلی که بشر توانسته است بین 200 تا 400 نوع آن را شناسایی کرده و به روش های مختلف از میوه آنها استفاده کند.
اما خیلی از انواع خرما به دلیل حجم کم تولید و غیرتجاری بودن کاربرد زیادی ندارند و در بین مردم شناخته نمی شوند لذا برای آشنایی بیشتر به تعدادی از انواع دیگر خرما فقط با ذکر نام اشاره می شود.
- حلیله
- آبروگن
- کَلَگی
- چربان
- حاشه ای
- جوانداک
- اشکنجک
سخن پایانی
خرما یکی از محصولات مناطق گرمسیری است که طبعی گرم داشته و مصرف آن می تواند برای افراد سرد مزاج بسیار مناسب باشد.
درخت خرما از تنوع بسیار بالایی برخوردار است و بشر بین 200 تا400 نوع آن را شناسایی کرده و به روش های مختلف از آنها استفاده می کنند.
اما باید به این نکته توجه داشت که شاید کمتر از 30 گونه از انواع خرما کاربردی بوده و در بین مردم جهان شناخته شده و پرمصرف هستند. برخی از این خرماها مناسب صادرات بوده و شما میتوانید انواع تامین کنندگان صادراتی را در سایت ایران اکسپورتکس مشاهده کنید.
ولی به جرات می توان گفت که شاید خرما های با کیفیت که طرفداران زیادی در جهان دارند کمتر از 10 گونه باشند و بقیه انواع خرما به دلایل مختلف در میان گروه های محدودی از مردم شناخته شده هستند و مصرف می شوند.